martes, 28 de xuño de 2016

Terra

A terra é unha dor longa. Un desespero.
Un berro vello como a mesma terra
que xa perdeu a voz e está no tempo
latexando e vivindo, falando mainamente
cunha fala calada de vento e de campana.
A terra fala nos paxaros e na luz,
na pureza dun canto, esvaído e triste.
Agarda polo maino sorrir do sol
e polo aloumiño agarimoso das choivas
para florecer calada en novas sementeiras.
A terra, polo día, ten amor, claridade,
espiñas de toxos, paxaros e piñeiros
que lle dan amor e barileza. Pola noite
a terra é moura: ten medo e agoiros,
é a voz do lobo e a plumaxe dos corvos
e a súa voz queda semella unha agonía.
A terra é ela mesma metida na súa dor.
Escoita na súa voz, os sentimentos
e tapa o corazón para agochalo do vento.
A voz da terra é ela mesma. Unha dor
que non lle cabe na alma nin no peito
e agroma en árbore, en ave, en carpaza,
faise mar e río cando quere chorar.
O home é a terra. A voz da terra. Unha voz
de loito e dor que anceia ser eterna,
subir ao ceo, alumar moitos mundos.
E a voz da terra, como a do home, é só terra.

Mar Maior (1963)

luns, 27 de xuño de 2016

Palabras

Palabras hai que desacougan,
mancan,
queiman como un ácido
ou ferro ao vermello-vivo,
no lugar que máis doe
e que máis fere.
Un ten que botalas fora de si
para que enfríen e sexan,
un intre só, punto de lume
no grande xelo do mundo.
Acontece, ás veces, que esta
nosa palabra desvalida
se fai canto e sentimento
aos que se lles nega
presencia e eternidade.
O sentimento pasa.
E o tempo deixa morrer
a queimante palabra en desamparo.

Oráculos para cavaliños do demo (1986)


domingo, 26 de xuño de 2016

O noso sono fatal

Aínda, ¡ouh pobo meu!,
carne da miña carne;
luz dos meus ollos;
sopro levián que abala
cun rumor de marea
e centeeira a miña
alma, soio anaco da
alma colectiva; aínda
¡ouh pobo meu!, estás
xunguido ao terrón
como unha besta,
atado ao remo,
encarcerado na cárcere
da pobreza, da que
intentas fuxir,
percurando o arrepiante
camiño da emigración
que te destrúe
e te engule para sempre
coa súa boa de monstro.
E aínda, ¡ouh pobo meu!,
segues durmindo.
                              Minte
aquel que che di
que eres intelixente,
que avantache moito
en pouco tempo,
que mires para o chao,
porque é imposíbel
tocar as estrelas
coas nosas maos de terra.
¿Cómo che hei de decir?:
¡desperta, acorda
dese sono fatal
que te alela e te mata!

Versos para un país de minifundios (1969)

sábado, 25 de xuño de 2016

Elexía polos días idos

Láiome amargamente polo tempo usado,
polas horas lentas e tristeiras
que foron modelando o meu
pobre corazón de tebra e barro.
Non sei se o tempo pasou ou non
pasou. Se o tempo que vivín
foi realidade. Ou se a única
realidade é este soño incerto
co que tento recuperar o tempo ido.
Sei que só me queda unha lembranza
imprecisa e nostálxica. E se lle
falo: racha a chorar desesperada.

As lúcidas lúas do Outono (1988)


venres, 24 de xuño de 2016

O soñador

Quixera se muiñeiro
para me enfoular de fariña
¡Levaría branca a pucha,
non cobraría a maquía!

Eu quixera ser ferreiro
pra forxar o ferro roxo.
¡Con un martelo na mao
petaría ao meu antoxo!

Quixera ser mariñeiro,
mariñeiro e pescador:
¡tería un barco veleiro
e unha dorna con motor!

Quixera ser fogueteiro
e, nas festas, patronais,
¡tirar foguetes, foguetes
de estalos fenomenais...!

E se eu fora canteiro
faría un pazo sen igual:
¡o pombal había de ser
o salón máis principal!

¡Mais son un pobre gaiteiro,
mais son un gaiteiro pobre!
¡Quéimacheme o sol no agosto;
móllame a choiva, si chove!

Un pobre gaiteiro eu son,
pequeniño e soñador.
¡Teño por mestre de música
ao melro máis silbador!

Os soños na gaiola (1972)

xoves, 23 de xuño de 2016

As lumeiras da tribo

Na perfectísima noite de San Xoán
cada casa da tribo acendía a súa
lumeirada familiar. Cando a noite
era fermosa doncela adolescente
na pequena praciña do concello
ardía a grande fogueira comunal.
A mocidade brincaba sobor
das ergueitas chamas tremelantes
para queimar os lixos interiores
e que o lume purificara
o seu xeado sangue amortecido.
Eran os únicos intres de ledicia
do ano enteiro. Despois chegaba
a xorda monotonía irremediábel
e a xente facía
do seu vivir cotián medo e costume.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)




mércores, 22 de xuño de 2016

Testemuño histórico

Moitos poemas do autor de Terra Chá foron musicados, como xa se dixo nalgunha outra ocasión; aquí queda este, no que denunciaba a especulación coas terras de distintas comarcas galegas e o xeito forzado en que se asentaban determinadas empresas rexeitadas pola vontade popular, grazas ao apoio do goberno (da ditadura e da posterior transición). A esta peza púxolle música Fuxan os ventos. 
Para terdes máis información sobre o caso das Encrobas, podedes ver o documental de Xosé Bocixa, nado en Cerceda, titulado "As encrobas. A ceo aberto".


Cantiga das Encrobas

Primeiro Portomarín,
logo Castrelo do Miño.
¡Dispois tocoulle As Encrobas
sufrir parello destiño!
Raposos capitalistas
que non deixan un torrón,
sementan todo de lixo,
porcallada e polución.
Nas nosas terras labregas,
fértiles e feiticeiras,
queren erger celulosas
que cheiran como esterqueiras
Queren encher a Galicia
de industrias contaminantes
e que o noso povo siga
a producir emigrantes.
As terras son dos labregos
dende tempo inmemorial
mais agora, sin razón,
rouballas o capital.
Cando o povo pide o seu
con valente e baril
mándanlle, pra contentalo,
cabaleiros de servir.
Hai pouco foi nas Encrobas,
ás portas de Xove están,
Si a algún lugar non chegaron
axiña apareceran.

Disco “ O tequeletéquele” de Fuxan os Ventos, 1977