A desfeita

37

Os tractores desfixeron e achaiaron
o campo das medorras. Ningún
deus se alporizou. Tampouco
se conmoveu un corazón. Non houbo
quen derramase unha piadosa bágoa.
Onde estaban as medorras agora
medran os piñeiros. O seu fungar
é un conmovido pranto funeral
que nos di: "Nós vivimos
no po do po dos defuntiños.
Non hai morte.
Só a resurrección é a verdade."

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Chairegos caudais

Unha vez máis -e sempre, sempre-

os meus ríos menores

cruzan o territorio máis fondo

de min mesmo: Río Pequeno,

de Robra ou Santa Marta:

tres nomes para un só

caudal feble e calado.

... e o Ladra...

O Ladra, puro, chairego e xogoral,

clamando sublevado contra

a terra e o ceo: como un can

poderoso, silvestre e vagamundo.

Ritual para unha tribo capital de concello (1988)

O sono que envolve

Feito estás, Outeiro, dunha seda

máxica, pesada choiva anterga,

auga lene, clara, fuxidía

e música lenta, imperceptíbel,

se solpores que se menten en nós

cunha melancolía maina e agridoce.

Escurísima pucharca de quietude:

inmobilízate un pesado sono

do que sei, con certeza,

que non será ensoño endexamais.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Os amores

Non podo, Outeiro, tribo de meu,

luz e morte miñas, imaxinarte

sen Saleta. Ela chegou a ti,

olloute. E abriuse ao teu amor.

Ti décheslle o teu asombro puro,

o teu nu latexo emocionado,

a voz comunal das túas campás,

o murmurio litúrxico do Miño

e a prodixiosa canción do merlo

máis xentil e fermoso, que vive

nas altas soidades do Cepelo.

E os tres -Saleta, a tribo e eu-

somos, xa para sempre endexamais,

a terra puro, canal e apaixonada.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

O quiosco da memoria

Os mandamais -cegos, xordos, insensíbeis-

ordenaron derrubar o vello quiosco

da praciña, en que tocaban as bandas

de Bonxe, Asteriz, Vilacendoi,

e Paderna deu ao ar, en ocasiós,

a luz dos versos seus, que se pousaron

nalgún fráxil corazón estremecido.

Vello quiosco, de xisto e ferro mol,

de forma octogonal como unha estrela,

altar onde os meniños

poñiamos de oferenda os nosos soños

coa ilusión de que algún día fosen

a flor delicada máis fermosa

ou un forte carballo sonoroso.

Asasináronte dun xeito escuro e vil.

Mais ti, quiosco meu,

humilde corazón da miña tribo,

só morrerás se é que te borran

da teimosa memoria colectiva.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Ao lonxe, os cumes

Tribo miña sen montes nin montañas.

Perto a ti, o Cordal de Chinto, leve

e breve. Na lonxanía, o ergueito

Picato de San Claudio de Aguiar,

os montes de Abadín, a Serra

da Corda. E a da Carba. O horizonte

é azul-mar, marrón e verde-malva.

E pon, nos nosos ollos de bois

mansos, unha luz soñada e irreal,

con que apenas podemos acender

as nosas pobres e pálidas lembranzas.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Tristes e brutais

Os meniños eramos tristes e brutais.

Tiñamos un curioso aspecto

de rosas murchas, queimadas

por unhas xeadas sen piedade.

As nosas gargalladas resultaban

feroces como ouveos. Non sabiamos

sorrir. Fuxiamos como animais

salvaxes e asustados. Eramos crueis

cos cás, cos gatos e os paxaros.

E só nos divertiamos pelexando,

divididos en bandos e a cantazos.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Ensoñacións de seda

O verde das Pradelas da Fonte ten

suavidade de seda e luz virxe

de mencer: desperta en nós

o desexo de ollar medrar o prado

e presenciar, sorprendidos

e asombrados, como o aire e a auga

se fan herba fermosa e delicada,

veludo por onde poden camiñar

as nosas ensoñaciós convalecentes.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Pouco cantareiro

Outeiro silandeiro, xordo e mudo,

nunca tiveches a ledicia,

o consolo e a beleza da canción.

Endexamais, de que se saiba,

inventaches unha cántiga.

E podreces por dentro,

aínda que por fóra teñas

a graza, lene e delicada,

dun ramalliño apenas florecido.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Ríos menores?

Unha vez máis – e sempre, sempre-

os meus ríos menores

cruzan o territorio máis fondo

de min mesmo: Río Pequeno,

de Robra ou Santa Marta:

tres nomes para un só

caudal feble e calado

...e o Ladra...

O Ladra, puro, chairego e xogoral,

clamando sublevado contra

a terra e o ceo: como un can

poderoso, silvestre e vagamundo.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

O frío

O grasneo feroz das avefrías

polas nabeiras de Senxildes,

cubertas de xeo branco e duro,

entraba no noso feble sangue

de meniños pasmados e indefensos

cun forte arreguizo estarrecente.

Tiñamos frío e medo. E o lume

triste, fumento e vacilante

da lareira era, para nós,

un máxico e perfecto paraíso.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

O camiño máis certo

Os camiños da tribo abertos

polos pés dos homes,

dos animais

e as rodas dos carros,

coñécennos e ámannos.

Por eles andamos confiados.

Sabemos que non

nos enganarán endexamais

e que rematarán levándonos

á paz do cementerio parroquial.

Ritual por unha tribo capital de concello (1986)

O que permanece

Os defuntiños son a auténtica

nostalxia, a esencia da tribo,

o tremor calado, imperceptíbel,

feito tempo e silencio que vai

en nós, guiando e amparando

o noso ser. Os defuntiños son

a verdade fidel que permanece.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

O muíño do Miño

O muíño que está ao pé do Miño,

enorme como un monte, seguro

e lento como o tempo, garda

un segredo nunca revelado:

non son os seus rodicios

os que fan cantar á auga escura

e prisioneira do caneiro.

A canción da auga é quen

move os rodicios e lles dá

un prodixioso ritmo máxico:

medida e número do mundo,

harmonía e cómputo dos astros.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

O bardo de Outeiro

Na metade do deserto era Paderna

a luz lizgaira e benfeitora,

a palabra sagra, a fantasía,

a chave para abrir o tesouro

que a tribo tiña xa esquecido,

o enorme amor para comprender

as cousas visíbeis e invisíbeis,

a perfecta flor marabillosa

que se murchou caladamente.

A súa mensaxe escrita está

na inocencia da auga fuxitiva,

na pureza do vento e das estrelas.

Para recibila abonda só

con abrir os ollos cara adentro

e escoitar o canto inquedante

do noso ser máis fondo, onde

agroma a fonte manantía

dos nidios ensoñares verdadeiros.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

No cabodano

Un sinte nostalxia daqueles lentos

solpores de setembro, xordamente

sonoros como un zoar de abellas,

que caían no Miño, dourados

e liviás, enchendo ao noso corazón

dunha dozura morna e sutilísima.

Nós e o mundo éramos o mesmo

esmorecemento solermiño.

E, sen que nos decatáramos, viñan

aos limpos cristais dos nosos ollos,

unhas bágoas tépedas e mornas:

conmovida oferenda ao encantamento

dun misterio case imperceptíbel.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

Tamén eran da casa

Os xornaleiros e criados eran xente

de nós e pertencían ao mesmo clan.

A súa dilixencia garimosa daba

confianza e impuña certa distante,

submisa cortesía. Tiñan unha firme

fidelidade, discreta e instintiva.

E, anque se foran, a súa presencia

permanecía, de por vida, no ar,

tépedo e familiar, de toda a casa.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

O lugar da conversa

A horta familiar, coa súa fronteira

de pedra e chantos disconformes,

recende dun xeito marabilloso

e penetrante. É o meu reino.

As miñas árbores son o cedro,

a fermosa nogueira e o loureiro.

Con eles converso. E cos plantíos.

Unha paz, doce e fonda, vaime

enchendo de luz o corazón.

Sinto a grave maxestade do solpor.

Calo. E unha descoñecida pomba,

leve, mansa e asustada,

cruza o meu pensamento nun voo súpeto.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

O que falta

A xente de meu naceu na tribo: nela

habita e enraizou como un carballo

ou como o venerado cedro familiar

ao que menea, ás veces, unha brisa:

lembranza piadosa e emocionada

do irmanciño morto de desgracia.

Unicamente falto eu. Resido lonxe

e non podo, cando quero, tripar

e ollar a terra que amo. Xa que

exilado estou de ti, torrón nativo:

desterrado vivo dentro de min mesmo.

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)

A voz na carballeira

A vella, fermosa carballeira,

pon en nós un inquedo

tremor respectuoso:

cada carballo é un ser vivo

que canta, sofre e ama.

A súa sombra é un enigma

no que non podemos penetrar

doadamente. E a súa voz,

rouca e cambiante, ten

un tremor escuro de salmodia.

¿Qué mensaxe nos quere transmitir

o seu canto humano e vexetal?

Ritual para unha tribo capital de concello (1986)