Recoñecemento ás mulleres galegas

Este é un fragmento da primeira parte do seu Poema á muller galega, no que pon en valor ás mulleres anónimas que foron as grandes esquecidas no eido cultural, malia teren sido sustentadoras da cultura material e inmaterial desta terra:

As mulleres galegas -labregas,

mariñeiras, artesás, obreiras,

pasado, pobo, presente,

alma e futuro de Galicia-

non foron cantadas

polos poetas cultos e premiados,

pechados nas súas torres de almasí:

eles, tan sensibles, non podían

adicarlles rondós e madrigales,

sonetos perfetísimos

a donas que falan en galego,

que son a forza do pobo,

porque non teñen xeitos requintados,

deprendidos en colexos elegantes,

nin vestidos fermosos,

nin frases retorneadas

- nunca foron á escola,

nin alternaron tampouco en sociedade -

i as súas maus non se semellan

ás azas dos paxaros,

nin teñen soavidades de veludo:

están encallecidas polo traballo,

son duras como as pedras,

só tenras pro garimo,

con soavidades de mel

pra perdoar e comprender,

pra sementar tenrura e máis amor,

pra arrincar odios.

Remol, 1970

Consello para extraterrestres

Vai hoxe -por seguir tristemente vixente- unha das composicións que o autor encheu de sorna lingüística:

Renunciade á vella lingua que nos ven tan de lonxe, tan do fondo, luída con amor xeneración tras xeneración, soporte do noso esprito, flor do noso sentimento, fonte da que agroma o cachón potente do pensar. Renunciade á vella lingua, a creación máis xenial do noso pobo, a cunca sacra que garda a fonda e total plenitude do noso ser. Renunciade á vella lingua, dádevos ás framenquerías i os amos quedarán pra sempre satisfeitos: veredes que ben vos han de pagar co seu desprecio. Renunciade á vella lingua, a fala nai, e seredes entón máis señoritos, seredes máis "castizos".

Renunciade á vella lingua -aínda que non sei como faredes para borrar ese escuro acento delator- e quedaredes capados: son as palabras precisas pra aquecer o corazón, para espresar de verdade o que vós sodes. Renunciade á vella lingua que dende séculos ven mamando o noso pobo e quedaredes envoltos, sulagados na tebra e na impotencia. Quedaredes mudos, sen a palabra que aluma e revela. Versos para un país de minifundios (1969)

Paisaxe de Outeiro

Terra rasa coma a palma aberta

e núa dunha mao, doada

para os ventos que te agallopan

tolos, ceibes e veloces.

No horizonte de Martul,

o Cordal de Chinto redondo,

suxerente e femenino faite

soñar con un azul fantástico,

inconsistente e esvaído

e acénache co fino cendal

das néboas súas. Pro ti

non soubeche nunca se o seu

xesto ambiguo e indeciso

é unha chamada ou un adeus.

Ritual para unha tribu capital de concello (1986)

Plusvalía do inútil

Lonxe de ser un literato fachendoso que sobrevalora o que escribe, Manuel María non dubida en manifestar que os versos son infinitamente menos transcendentes que a realidade da que falan, e nin por iso desiste no seu afán de creación poética...
... o valor está no feito mesmo da escrita, na paixón que percorre ese camiño de palabras.

Sei o que vale un verso

Sei que todos os versos do mundo

non valen o que vale un home,

o que vale o berro dolorido dunha nai,

o bico apaixonado dos amantes

ou o tenro recendo dunha flor.

Sei que os versos non valen

pero sigo escribindo sen parar.

Sigo escribindo con carraxe,

entusiasmo e paixón

por se acado algo de poesía

‐unha folliña só que move o vento‐ 

entre a faramalla das miñas

pobres verbas desnortadas.

Un verso nunca vale

o que vale o chío dun paxaro,

nin ten a forza dun río

ou o poder arrepiante dunha bala.

Pero eu sigo fidel, encadeado

á música amorosa das palabras.

Remol (1970)

Máis pingas de luz

Outro pequeno poema da serie que conforma "Os cavalinhos-do-demo" (normativa AGAL):

               3

Cavalinho-do-demo: ninfa

que foche caravel

em jardins subaquáticos.

Laios xurdido á luz

estremecendo

a virginidade

da água saloucante.

Pétalo que vás

sobre as ondas:

navegante solitário

cara as ilhas

incertas da lembrança.

Oráculos para cavalinhos-do-demo (1986)

Aos que veñen

Neno

Eu sei que vés da noite e que non traes

quentura de abondo no teu corpo,

garnido de nebra e de latexos.

Xogas coa luz e coas camelias

e as nubes son para ti coma unha nai

que che conta mil contos para arrolarte.

Eu sei que vés da noite.

Na noite brilla o teu corpo

coma un ar novo que ignora os romanceiros.

¿Que sabes ti dos lirios

e das pombas...?

Nin tan sequera podes adiviñar

que traes uns coitelos aguzados

no teu sangue tan feble.

¿Diranche as cousas a súa música

esencial?

¿Que pensarás ti das cousas, meu reiciño?

Eu sei que vés da noite e que a luz

aínda é para ti un pasmo novo.

Advento (1954)

O pobo

Nun día coma hoxe, acae ler este poema do Manuel de Hortas para non esquecer o que somos:

O pobo é invencíbel.

O pobo é o eterno:

unha marea cambiante

e sempre igual;

un outro mar

que canta, chora,

cala, berra

e enfurécese.

É inútil loitar

contra o pobo.

É inútil querer

asoballalo: sempre

rexurde renovado

limpo, virxe, inocente

e incontíbel.

A súa forza é inesgotábel.

Pasan os tiranos

i o pobo sigue en pé,

ergue a súa testa,

eternamente

xoven e fermosa

pese a que

a quixeron afogar

en océanos de sangue.

O pobo sempre procura

de novo, por instinto,

os camiños que o levan

cara a súa
inalienábel

e definitiva liberdade.

Versos para un país de minifundios (1969)