martes, 21 de xuño de 2016

Lisboa, a cidade

Lisboa non é unha cidade: é a cidade,
lugar para empadroar a fantasía,
lar no que un estivo dende sempre,
lembranza do pasado e do futuro,
capital da nostalxia.
As nosas paixós, carraxes e degaros,
teimas, anceios e visiós acóllense
ás formas femininas dos outeiros
e habitan as prazas e as rectas
da clara xeometría pombaliana
ou as rúas retortas como a vida
nas que procuramos certo amparo
fronte á incerteza absurda do destino.
Ouh sagro Texo: irrepetíbel espello
para reflexar, luír e arquivar
ensoñaciós tan íntimas e ousadas
que endexamais contamos a ninguén.
¿Qué amor paciente e incontíbel,
que prodixiosa luz,
qué alta e pura marabilla
puido crear tal orde, esta beleza,
un humano espacio terreal
no que non cabe mellora ou perfección?
En Lisboa sentimos -só en Lisboa-
latexar o noso corazón acompasado
co ser popular e eterno da cidade:
unha fonda tenrura compañeira
que convivirá con un xa toda a vida.

O camiño é unha nostalxia (1985)

luns, 20 de xuño de 2016

Camiños de amizade

Manuel María, grande viaxeiro, percorreu tamén as terras de Euskal Herria, como di neste poema, talvez composto despois dalgunha das súas viaxes con parada na casa de Xosé Estévez...

Euskadi

Andiven desde Irún a Somorrostro
e de Uztarrotz a Bergüenda.
Pasei por Gasteiz e por Donostia.
Crucei o Gran Bilbao ou Gran Babel
coa lembranza viva como brasa
dunha máxica verba inextinguíbel
de Gabriel Aresti Segurola,
voz baril e clara e neboenta,
patria euskera
difícil, rexa, combatida.
O rumor do mar tiña
unha música fosca, poderosa
como a mensaxe dun antergo deus.
A luz tenra dos vales,
sufrindo un ceo gris-tristura,
escoaba
a labarada das cores da ikurriña,
símbolo dun pobo
que non poderá
ser destruído endexamais.

O camiño é unha nostalxia (1985)

domingo, 19 de xuño de 2016

O cego e os romances

Aínda que este ano se reeditou unha boa parte da obra de Manuel María, e mesmo saíron do prelo libros seus por primeira vez, non toda a súa produción está recollida, e irá medrando aínda con composicións que irán aparecendo aos poucos; proba disto son os poemiñas relacionados coa Fonsagrada que Xosé Estévez fixo públicos onte no diario lucense "El Progreso". Aquí queda o que dedicou a un dos cantador de romances de cego máis coñecidos:

Homenaxe a Florencio da Fontaneira

Florencio da Fontaneira,
flor de romance e cantar,
¡andiveche festa e feira
coa túa canción popular!

A túa zanfoña sabía
de picardías e amores
pois tiña a sabiduría
herdada dos trovadores.

Foi ben pesada a túa cruz
¡era a túa perdida ollada,
cos seus olliños sen luz,
como unha noite pechada!

Pero ti podías sentir
con fondura e emoción,
¡e ollabas, así, xurdir
como un milagre, a canción!

E a canción é un paxaro,
encantado e prodixioso,
¡que anda buscando amparo
nun corazón xeneroso!

En correspondencia a Xosé Estévez, 1990
(publicado en "El Progreso, o 18/6/2016)

sábado, 18 de xuño de 2016

Solpor

Foz, érguese fermosa como unha canción:
nos beizos a cantiga, na mao o timón.
¡Para loitar co mar e para abrir o terrón
fai falla ser valente e compre corazón!

¡Ouh ondas do mar de Foz, altivas e algareiras:
vides conta a terra feras e guerreiras!
¡Bicade con amor a as praias e as ribeiras!
¡Qué vosos sons irados se volten muiñeiras!

Foz, homilde e calada, sempre rente ao mar:
só a quen vai con ela lle di seu cantar:
nel o peixe e a espiga véñense a xuntar:
¡o milagre sinxelo nunca ten que contar!

Versos florecidos en louvanza de Foz (1967)

venres, 17 de xuño de 2016

A boca do monte

Celia Díaz titula así o seu último libro, cuxa historia ten lugar na contorna de Montefurado; Manuel María interpretaba o furado feito polos homes no monte en clave de ollos, como se pode ver na seguinte composición:

Canción de Montefurado

Montefurado é un monte
furado pola avaricia
da vella Roma imperial
que saqueou a Galicia.

Montefurado é un monte,
un penedo rexo e mouro
¡e garda a viva lembranza
dos buscadores de ouro!

Montefurado é un monte
que obrigou ao vello Sil
a dar un berro de dor
e camiñar máis baril.

Montefurado é un monte
furado polos romanos:
¡os seus furados son ollos
que semellan case humanos!

Cancioneiriño de Valdeorras (2016)

xoves, 16 de xuño de 2016

Saturno

No comezo somentes era a brétema,
a escuridade primeira e elemental
que clareou pouquiño a pouco
facéndose sutil e luminosa.
                                   Entón
foi posbíbel xa ollar a rocha,
a nube, o río, a carqueixa,
a árbore florecida e namorada,
o vento viaxeiro e cantador,
a pinga do orballo e o vagalume.
A xente ollou e comprendeu
a mensaxe cabal do paraíso
e acadou o uso cheo da palabra:
unha música pura e rumorosa
feita, para sempre, luz do mundo,
atenta conciencia vixiante,
fundamento da patria,
da casa erguida en paz
para compartir a vida e o amor,
protexer os soños e os ensoños
e darlle permanencia ao ser do home.
Aquela ollada chea de inocencia,
a maxia e o misterio da linguaxe,
a tarefa común, a beleza da terra,
o imperioso mandato de vivir
ordenaron a tribo e conformárona
baixo o aloumiño tépedo do sol
e o misterioso manto das estrelas [...]

Saturno (1989)

mércores, 15 de xuño de 2016

Natureza sensíbel

As xestas teñen fala de valados,
por iso o sangue das súas veas
leva todo o amor do labrantío.

A cinza do chao tamén ten
ingratitudes churrusqueiras
e mata a todos os grilos
que atopa por entre as leiras.
Esa xesteira amarela
non leva nubes, non leva.
Tan só a trasmao dicía:
"a vaca teixa non turra...".
E a vaca teixa nas cornas
levaba presas estrelas
das que se apropiou a note
ao beber auga na fonte.
As nubes brancas bicaban
o lombo escuro das xestas
e as breixas, cos seus coitelos,
ían cortando folerpas.
A noite co seu misterio
tremelaba de friaxe.
¡E a xesteira reverquía
un sangue mouro de laxes!

Muiñeiro de brétemas (1952)