O segredo da luz

SABEMOS que a terra é sempre pura.
A terra é mais que o home:
permanece inviolada anque ferida
e danos a cada ún de nós
un xeito de vida verdadeiro.
A terra ábrese amorosa e refléxase
na doce claridade dos nosos olIos
e métese, amorosa,
na escura imprecisión do noso ser
dándolIe sentido
á beleza mortal do noso espíritu.
O home pasa e a terra permanece.
¿Que sería un home sen beleza?
¿Que sería o home sen unha terra sua
para poder plantar o seu amor?
¿Quen, senón a terra,
fai real e posible o ensoño?
¿Quen determina o destino
mais que a terra que temos ó arredor?
Terra que me cingues, terra miña:
dime o teu segredo sen mancarme.
Sei que quen busca
a verdadeira luz pró seu camiño
percura o centileo
do inefable que hai sobor da terra.

Camiños de luz e de sombra (2000)

Camiño escuros

Ti, amada, ollas como vou morrendo

en anacos pequenos cada día

e nada podes facer para reterme

á beira túa feliz e confiado.

O teu amor, amiga, vai enchendo

o oco escuro da miña soedade.

Tamén ti

vas morrendo un anaco cada día,

sentindo

ese tempo fatal que leva á morte.

¡Nada podes facer por min

nin eu por ti!

¡Dáme a túa mao doce e sinxela!

¡Dáme sempre a túa mao, amiga miña!

Camiños de luz e sombra (2000)

A voz moura

A dura voz do vento na alta noite

cecais é

a voz da morte que me chama.

A voz do río no inverno

cecais é

a voz da morte que me fala.

A sorrisa da flor que me namora

cecais é

a sorrisa da morte a namorarme.

A voz moura que levo en min como

unha sombra cravada na conciencia

e que me dá medo escoitar

cando me fala

¡cecais é

a palabra fatal que me ha matar!

Camiños de luz e sombra (2000)

O soño verdadeiro

A vida é o único soño verdadeiro.

Nós só temos a vida.

E para que acade sentido

temos que lle dar quentura humana.

Para comprender cabalmente

precisamos que sobrepase

a medida cabal dos nosos soños.

Para ollala con algunha claridade

cómpre alumala

co noso amor máis acendido.

A nosa vida é nosa,

seméllase a nós mesmos,

mais céganos a soberbia

e impídenos asumir

a nosa vida real e verdadeira.

Velaí porque o noso deus só é

a fachenda humana deificada.

Por eso non ollamos

a claridade e a beleza do mundo

e andamos pola terra

coa nosa vaciedade entristecida.

Só cando a posesión da nosa vida

teña un sentido amoroso

a nosa choída intimidade

se abrirá á luz do corazón.

Camiños de luz e sombra (2000)

O país da infancia

A infancia é a patria verdadeira,

o país puro

no que os soños se cumpren.

Para un neno os homes son

seres estraños

e a morte non existe.

Existen grandes ríos misteriosos,

o medo que chega de súpeto coa morte,

a tenrura da nai

e cecais Brancaneves e os Reis Magos.

Cando un é neno

o soño máis sutil pode cumprirse.

Despois da infancia todo é escuro

e un xa non comprende a marabilla

sinxela e natural que hai no milagre.

Camiños de luz e sombra (2000)

Sempre a incertidume mortal

¿Onde está a morte? ¿Qué sentido ten?

Nada sei: estou chamando

a unha porta que só cando morra

poderei abrir. Morte e nacemento

determinan eso tan escuro

que chamamos a vida para entendernos.

Nacer non causa dor nin arrepío:

é abrir os ollos cara á luz do día

sen decatarnos de que

somos argumento do milagre.

A morte é un sopro que, dun golpe,

apaga a luz do existir.

¿Serán morte e non ser a pura nada?

Camiños de luz e sombra (2000)

Un muiñeiro perdido na cidade

Hoxe van estes versos nos que o Manuel de Hortas amosa o alleo que resulta para unha persoa do rural o entorno urbano, e manifesta o seu desexo de invadir as rúas cun aire novo, "un vento (...) mozo e montañés" no que talvez se agoche a lembranza do seu grande amigo Uxío Novoneira:

Asubío e chamada ao vento montañés

Un muiñeiro perdido na cidade

é algo exactamente semellante

a un xílgaro sulagado

nos piagos máis fondos do océano.

Un muiñeiro

-eu, poño por caso,

xa que son polo intre

a persoa que teño máis lonxana-

é algo pintoresco nunha rúa.

A cidade non nos pertence:

é o látego,

a domesticación,

os funcionarios,

a antinatureza,

o veleño que usan contra nós

para exterminarnos

como lobos, ratos ou escaravellos.

As rúas non son regatos,

os bares non son fontes,

os prostíbulos non son turreiros,

os rañaceos non son carballos,

a polución non é a brétema.

As cidades non son nosas:

roubáronnolas hai séculos

e deixáronnos

suburbios e arrabaldos.

Pero nós, nós mesmos sen ninguén,

reconquistarémolas

e faremos circular por elas

con toda a fachenda e liberdade

unha brisa mariñeira

e un vento potente,

inocente, mozo e montañés.

Brétemas do muiñeiro (2000)

A loita final

No cabodano do poeta, un dos poemas da súa última obra, en concreto de "Carreiros de morte", onde amosa a proximidade da fin coa elegancia e calidade poética que o caracterizou:

Estou aquí e agora: instalado

nunha vida en precario,

nunha morte aprazada

que me cerca e que me vence,

dobregándome, retorcéndome

como a chama á corriza.

Invoco aos billóns de células

que están en min

morrendo e renovándose,

mudando este meu corpo

marabilloso,

ruín

e complicado.

Invoco tamén ao meu espírito

que procura unha luciña,

unha chama moi feble

que un entreviu un intre só.

Camiños de luz e sombra (2000)

Pequeno divertimento para expert@s

Entre as últimas obras que publicou Manuel María encóntrase un poemario cuxo título é unha evocación doutro clásico seu: é unha invitación do poeta a redescubrir os seus versos nun xogo de autorefencialidade, como pode verse nesta composición:

Análise da máis segura dúbida

Desconfío, dubido, temo

                                         se a miña patria

será como un muíño humildísimo,

resignado e pasivo.

Non lembro o pasado máis remoto,

inquedante e escuro:

unha brétema inocente perdida

non sei onde hai moitos séculos.

De poucas cousas hai lembranza nidia:

                                        ... a vaguidade

dun arado vello e anacrónico

que se revelou contra os bois,

un carro intemporal e cantareiro

carrexando vento para ningures,

unha semente lanzada contra a vida

para proveito de corvos e voitres.

E unha furna.

Brétemas do muiñeiro (2000)